आफै राजनीति गर्ने अनि राजनीति फोहरी खेल हो भन्ने ?

  
दैनिक अभियान शनिबार, जेष्ठ ३१, २०७७

“उनीहरुको मुखबाट अहिले पनि निस्किइरहन्छ–“फलानोले यो घटनामा राजनीति गर्यो ।”, “ढिस्कानाले त्यो विषयमा राजनीति गर्यो” अर्थात् उनीहरुको बुझाई अहिले पनि राजनीति भनेकै गड्बडी गर्ने हो भन्ने छ ।”

बचपनदेखि नै केहि यस्ता मानिसहरु देखियो, जसले आफै त आजीवन राजनीति गरे, तर आफ्नै बच्चा र अरुसँग पनि दुःख बिसाएको शैलीमा भन्ने गर्थे–“हेर बाबु–नानीहरु हो, राजनीति भनेको फोहरी खेल रहेछ । तिमीहरु झुक्केर पनि यो बाटोमा नलाग्नु ।” तर यति भन्दै गर्दा उनीहरुको अर्को कुरा गरेको मैले कहिल्यै सुनिनि–“राजनीतिलाई असल खेल ठानेर गर्न थालेको तर रहेछ यो फोहरी खेल । मैले त फोहरी खेल भन्ने थाहा पाइसकेपछि छोडिदिएँ, तिमीहरु त झन गर्दै नगर्नु ” न उनीहरुले यसो भनेको सुनियो, न बुझिसकेकको “फोहरी खेल” खेल्न नै छोडेको देखियो । यो भन्दा फोहरी राजनीति के हुन्छ ।

यसबाट उनीहरुबारे दुईवटा निश्कर्ष निकाल्न सकिन्छ–उनीहरुलाई त्यो “राजनीतिक फोहरी खेल”को नशा यसरी लागिसक्यो कि छोड्नै सक्दैनन् तर आफ्ना सन्तानहरुले चाँहि नगरिदिऊन भन्ने छ । त्यसैले उनीहरुको मुखबाट अहिले पनि निस्किइरहन्छ–“फलानोले यो घटनामा राजनीति गर्यो ।”, “ढिस्कानाले त्यो विषयमा राजनीति गर्यो” अर्थात् उनीहरुको बुझाई अहिले पनि राजनीति भनेकै गड्बडी गर्ने हो भन्ने छ । राजनीति गरेरै दाडी जुंगा फुलाइसकेको उसलाई कसले बुझाइदेओस्–मानिस स्वतः राजनीतिक प्राणी हो र अन्तिम शास फेर्नुभन्दा अगाडिसम्म पनि उसले राजनीति नै गर्छ भन्ने कुरा ।

तसर्थ

राजनीति आफैमा सुन्दर र फोहरी भन्ने हुँदैन । त्यो कुन उदेश्यका निम्ति प्रयोग हुन्छ भन्ने सवाल हो । आफै सक्रिय राजनीति गर्ने अनि राजनीति फोहरी खेल हो भन्नु सिधा–सिधा फोहरी राजनीति गर्नुको प्रमाण हो । यो प्रशिक्षणले नयाँ पुस्तालाई कि त फोहरी राजनीति गर्ने पुस्ता बनाउँन मद्धत गर्छ कि भने राजनीति भन्ने शब्दसँगै घृणा गर्ने पुस्ता बनाउँन मद्धत गर्छ ।

बरु प्रश्न एउटै हो –“साथी तिम्रो राजनीति के हो ?”

अबको पुस्ताको अगाडि विकल्प के छ त ? राजनीतिसम्बन्धि स्थापित मान्यतमाथि हाकाकाकी प्रश्न गर्दै राजनीतिमा सहभागी हुने । ज्यान ढाक्न त जडौरी कपडाले काम चल्छ तर विचारको जडौर लगाएर स्वतन्त्रताको यात्रा तय गर्न सकिन्न भन्ने मान्यताको विकास गर्ने गराउने । निश्चित जात, खलक, घराना, उमेर समूह र सम्प्रदाय र बोसहरुबाट अपहरित भएको राजनीतिलाई त्यहाँबाट मुक्त गरी आम मानिसहरुको जीवनको हिस्सा बनाउन संघर्ष गर्ने ।